Hội chứng thận hư: Triệu chứng, nguyên nhân, cách phòng tránh và điều trị

Hội chứng thận hư là một bệnh lí thận phổ biến ở cả người lớn và trẻ em. Bệnh xảy ra do nhiều nguyên nhân, biểu hiện ở các triệu chứng khác nhau. Nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra những biến chứng.

Hội chứng thận hư là gì ?

Hội chứng thận hư (Nephrotic Syndrome) là một hội chứng lâm sàng và chuyển hóa do tổn thương ở cầu thận, được đặc trưng bởi phù, protein niệu cao, protein máu giảm.

Trong hội chứng thận hư, màng lọc cầu thận bị tổn thương làm thoát protein vào nước tiểu. Protein trong nước tiểu càng cao thì lượng protein trong máu càng giảm làm giảm áp lực keo trong máu, do đó nước thoát ra ngoài lòng mạch gây phù và giảm thể tích tuần hoàn hiệu dụng. Áp lực keo trong máu giảm khiến cho các lipid máu (cholesterol, triglycerid) tăng lên để cân bằng áp lực keo dẫn đến nguy cơ rối loạn lipid máu.

Hội chứng thận hư có nguy hiểm không, có chữa khỏi được không ?

Hội chứng thận hư là tình trạng khá nguy hiểm, nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra nhiều biến chứng khôn lường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sinh hoạt và đời sống của các bệnh nhân.

Hình ảnh bệnh nhân bị hội chứng thận hư (Ảnh minh họa)
Hình ảnh bệnh nhân bị hội chứng thận hư (Ảnh minh họa)

Theo các chuyên gia, hội chứng thận hư có thể gây ra các biến chứng như: Tràn dịch màng (có thể là màng bụng hoặc phổi), nhiễm trùng, viêm loét dạ dày, rối loạn tiêu hóa, suy thận cấp hoặc mãn tính, đi tiểu ra máu,…

Dấu hiệu và triệu chứng hội chứng thận hư

Theo các chuyên gia, các dấu hiệu của bệnh nếu không có sự hiểu biết để phân biệt và so sánh rõ ràng sẽ rất dễ nhầm lần với các triệu chứng của những bệnh lý khác. Theo đó, để nhận biết hội chứng thận hư một cách chính xác nhất, bạn cần chú ý đến các biểu hiện sau:

Triệu chứng lâm sàng

  • Hiện tượng sưng phù: sưng phù thường xuất hiện nhanh và đột ngột, phù to toàn thân, phù mềm, trắng, ấn lõm, không thay đổi trong ngày và ăn nhạt ít giảm phù (phân biệt với phù trong các bệnh lí khác). Hội chứng thận hư có thể gây ra phù có thể kèm theo các triệu chứng tràn dịch đa màng (màng phổi, màng tim, màng bụng)
  • Tiểu ít: lượng nước tiểu giảm dưới 400 ml trong 24 giờ, dần dần dẫn đến vô niệu. Nước tiểu sủi bọt do có chứa nhiều protein.
  • Thể tích tuần hoàn giảm, thể tích máu giảm dẫn đến da xanh, mệt mỏi, chán ăn.
  • Huyết áp của của bệnh nhân bị hội chứng thận hư có thể giảm, bình thường hoặc tăng tùy thuộc theo mức độ tăng tiết angiotensin.

Triệu chứng cận lâm sàng

xét nghiệm nước tiểu có protein niệu cao (trên 3.5g trong 24 giờ). Trong nước tiểu có trụ trong, hạt mỡ. Nếu có hồng cầu trong nước tiểu thì có thể dự đoán nguyên nhân gây ra hội chứng thận hư là viêm cầu thận.

Triệu chứng nước tiểu đổi màu
Triệu chứng nước tiểu đổi màu

Một số yếu tố thúc đẩy phát triển các triệu chứng

  • Với hội chứng nguyên phát đơn thuần tổn thương tối thiểu: có khoảng 10% bệnh nhân có thể tự khỏi không cần điều trị, hoặc đáp ứng nhanh với điều trị.
  • Hội chứng thận hư do viêm cầu thận thường hay tái phát và nhanh dẫn đến suy thận.
  • Hội chứng thứ phát do các bệnh khác: tiến triển và biến chứng tùy thuộc bệnh chính.

Nguyên nhân hội chứng thận hư

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới hội chứng thận hư, có thể do bệnh nguyên phát ở cầu thận hoặc thứ phát sau một số bệnh khác.

Nguyên nhân nguyên phát

  • Hội chứng thận hư đơn thuần tổn thương tối thiểu: gây ra rối loạn các chức năng thận. Đây cũng chính là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến hội chứng ở trẻ em.
  • Hội chứng thận hư do viêm cầu thận: viêm cầu thận màng, viêm cầu thận tăng sinh, viêm cầu thận cấp,…

Nguyên nhân thứ phát

  • Các bệnh hệ thống: lupus ban đỏ hệ thống, đái tháo đường, suy tuyến giáp,…
  • Nhiễm độc thuốc: lithinum, muối của các kim loại nặng (muối vàng, thủy ngân), các thuốc giảm đau chống viêm phi Steroid, kháng sinh,…
  • Hội chứng thận hư do nhiễm khuẩn: liên cầu, giang mai, viêm nội tâm mạc, sốt rét,…
  • Bệnh ác tính: đa u tủy xương, u hodgkin, bạch cầu lympho,…
  • Ngoài ra, nguyên nhân hội chứng thận hư thứ phát còn có thể do một vài yếu tố khác như nhiễm độc thai nghén, bẩm sinh và gia đình (dù chưa có bằng chứng thật sự rõ ràng)

Bên cạnh đó, có một số yếu tố nguy cơ làm gia tăng khả năng mắc hội chứng thận hư, bao gồm: nghiện ma túy; viêm gan B, C; tiền sản giật,…

Cách chẩn đoán và phân loại hội chứng thận hư

Tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng thận hư ở người lớn và trẻ em: Bệnh sẽ được chẩn đoán xác định khi có các tiêu chuẩn sau:

  • Phù
  • Protein niệu trên 3.5g trong 24 giờ (với người lớn) và trên 50mg/kg trong 24 giờ (đối với trẻ em)
  • Protein máu dưới 60g/L, Albumin máu dưới 30g/L (đối với người lớn) và Protein máu dưới 40g/L, Albumin máu dưới 25 g/L (đối với trẻ em).
  • Cholesterol máu trên 6.5 mmol/L (với người lớn) và có Cholesterol máu tăng (với trẻ em)
  • Trong nước tiểu có hạt mỡ lưỡng chiết, trụ mỡ.

Trong đó tiêu chuẩn 2 và 3 là bắt buộc trong chẩn đoán hội chứng thận hư, các tiêu chuẩn khác có thể không đầy đủ.

Chẩn đoán hội chứng thận hư thông qua lượng protein trong máu
Chẩn đoán hội chứng thận hư thông qua lượng protein trong máu

Chẩn đoán thể lâm sàng bao gồm

  • Hội chứng thận hư thể đơn thuần: có đầy đủ các tiêu chuẩn chẩn đoán, không kèm theo tăng huyết áp, hồng cầu niệu hoặc suy thận.
  • Hội chứng thận hư thể kết hợp: ngoài tiêu chuẩn chẩn đoán thông thường còn có tăng huyết áp, đái máu và có thể có suy thận kèm theo.

Ngoài ra, còn có thể phân loại theo nguyên nhân gây bệnh: hội chứng thận hư nguyên phát và thứ phát.

Cách phòng tránh hội chứng thận hư

Do nguyên nhân xuất phát từ bệnh thận căn nguyên hoặc thứ phát sau các bệnh khác nên để phòng ngừa hội chứng thận hư xảy ra là một điều không dễ dàng. Cách tốt nhất chúng ta có thể làm là hạn chế tối đa các yếu tố nguy cơ có thể gây ra bệnh.

Ví dụ như không lạm dụng các thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau chống viêm phi Steroid,…kết hợp với một chế độ ăn uống khoa học, tập luyên thể dục thể thao hàng ngày để tăng cường sức khỏe, sức đề kháng, giảm nguy cơ nhiễm các loại vi khuẩn, virus và một số bệnh chuyển hóa (mỡ máu, đái tháo đường,…) qua đó giảm nguy cơ mắc bệnh.

Phòng tránh nhiễm lạnh trên đường hô hấp, vệ sinh cá nhân sạch sẽ tránh viêm da.

Hội chứng thận hư là một bệnh mạn tính, có thể tái phát. Vì vậy khi phát hiện bệnh cần theo dõi chặt chẽ và điều trị lâu dài, không tự ý bỏ thuốc cũng như không được tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ dẫn của bác sĩ.

Cách điều trị hội chứng thận hư

Điều trị hội chứng nguyên phát

  • Chế độ ăn: đảm bảo khẩu phần ăn cung cấp đầy đủ protein, bù đắp cho lượng protein thoát ra ngoài theo nước tiểu; hạn chế muối và nước trong giai đoạn có phù
  • Bổ sung các dung dịch làm tăng áp lực keo: truyền Albumin khi cần. Lưu ý, bệnh nhân bị hội chứng thận hư không nên truyền quá nhiều vì sẽ dẫn tới suy thận nhanh.
  • Lợi tiểu: chỉ dùng khi bệnh nhân đã được bù Albumin và không còn nguy cơ giảm thể tích tuần hoàn. Lợi tiểu hay được sử dụng là lợi tiểu kháng Aldosterol (Spironolacton) và phối hợp với lợi tiểu quai Furosemid khi cần.

Điều trị đặc hiệu

Mặc dù vẫn chưa có đầy đủ các bằng chứng về cơ chế rối loạn miễn dịch trong hội chứng thận hư nhưng thực tế đã cho thấy rằng các bệnh nhân có hội chứng thận hư có đáp ứng tốt Corticoid và các thuốc ức chế miễn dịch.

Corticoid thường sử dụng để điều trị là Prednisolon và Methylprednisolon. Một đợt điều trị thuốc thường kéo dài khoảng 12 tháng và được chia thành 3 giai đoạn: tấn công, củng cố và duy trì với liều và thời gian điều trị khác nhau ứng với từng giai đoạn.

Đồng thời trong thời gian điều trị hội chứng thận hư bằng Corticoid cần chú ý theo dõi xử lý các biến chứng và tai biến do dùng thuốc: nhiễm khuẩn, tăng huyết áp, xuất huyết tiêu hóa, hội chứng Cushing,…

Điều trị hội chứng thận hư bằng corticoid

Trong trường hợp bệnh nhân không đáp ứng với Corticoid, có thể sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch để thay thế: Cyclophosphamid, azathioprin, Chlorambucil,…

Điều trị biến chứng

  • Điều trị nhiễm trùng: sử dụng kháng sinh theo kháng sinh đồ, nếu cần thiết phải giảm liều Corticoid và thuốc ức chế miễn dịch nếu nhiễm trùng là nặng và khó điều trị.
  • Điều trị hội chứng thận hư dự phòng một số tác dụng phụ của Corticoid như loét dạ dày tá tràng, loãng xương, hội chứng cushing,…
  • Điều trị tăng huyết áp, dự phòng huyết khối, điều trị suy thận cấp,…

Trong quá trình chữa hội chứng thận hư cần thường xuyên theo dõi đáp ứng điều trị. Việc theo dõi chặt chẽ cho phép đánh giá tiến triển và tiên lượng bệnh. Các chỉ số cần theo dõi: protein niệu 24 giờ, hồng cầu niệu, huyết áp, tình trạng phù và công thức máu.

Thống kê và nghiên cứu về hội chứng thận hư

Đây là bệnh lý phổ biến trên cả người lớn và trẻ em nhưng trong đó gặp ở trẻ em là chủ yếu. Theo thống kê, trong tổng số người mắc hội chứng thận hư thì có khoảng 90% số trường hợp xảy ra ở tuổi dưới 16. Tần suất gặp ở trẻ dưới 16 tuổi là khoảng 15/100000 người. Mỗi năm lại có thêm khoảng 2-5/100000 trẻ phát hiện có bệnh.

Theo các nghiên cứu tại Việt Nam, tỷ lệ hội chứng thận hư ở trẻ em chiếm khoảng 0.5 – 1% số bệnh nhân của khoa Nhi và con số này chiếm khoảng 30% số trẻ em bị bệnh thận. Hội chứng thận hư ở trẻ em chủ yếu là hội chứng nguyên phát, chiếm khoảng 90% và tỉ lệ gặp ở trẻ nam nhiều hơn trẻ nữ. Tỷ lệ tử vong và biến chứng phụ thuộc vào mức độ nặng nhẹ của bệnh và thường là 15 -50% sau 20 năm khởi phát.

Ở người trưởng thành, tần suất gặp hội chứng thận hư là ít hơn, khoảng 3/1000000, thường là hội chứng thứ phát, đơn thuần và gặp trên cả 2 giới.

Có thể nói hội chứng thận hư là một bệnh lí thận nguy hiểm do có tỉ lệ biến chứng và tử vong khá cao. Mặc dù có thể khỏi hoàn toàn nhưng tình trạng bệnh lí này thường kéo dài rất nhiều năm và có thể tái lại, đòi hỏi phải có sự điều trị đều đặn, kiên trì và theo dõi chặt chẽ. Việc phát hiện sớm bệnh góp phần tạo điều kiện điều trị dễ dàng hơn, giảm nguy cơ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm, gây tổn hại đến sức khỏe người bệnh.

Ngày cập nhật gần nhất:

SHARE
Xin chào ! Tôi là bác sĩ Hoàng Thị Lan Hương sinh ngày 19/11/1957, tại Yên Phụ, Tây Hồ Hà Nội. Nguyên là giảng viên ưu tú của trường Học viện y học cổ truyền Tuệ Tĩnh. Tôi là tác giả của đề tài xây dựng phác đồ châm cứu chuyên biệt Vladivostok. Hiện tại, tôi là người đại diện pháp lý, chịu trách nhiệm chuyên môn tại nhà thuốc Tâm Minh Đường và thông tin y học truyền tải trên website:thoaihoacotsong.vn, biên tập nội dung về sức khỏe trên website:tamminhduong.com của nhà thuốc Tâm Minh Đường. Tôi được Bộ trưởng Bộ Y Tế cấp chứng chỉ hành nghề khám, chữa bệnh ngày 21/10/2013 theo công văn số 0002478/BYT-CCHN của Bộ Y Tế. Sau khi tốt nghiệp chuyên khoa về Đông Y, tôi từng có một thời gian dài công tác tại Học Viện YHCT Tuệ Tĩnh với cương vị là giảng viên. Năm 2013 tôi đã đăng kí xin giấy phép thành lập PHÒNG CHẦN TRỊ Y HỌC CỔ TRUYỀN TÂM MINH ĐƯỜNG với UBNN Thành Phố Hà Nội, Sở Y Tế Hà Nội và được cấp phép vào ngày 21/10/2013, theo quyết định số 595/SYT - GPHD của giám đốc Sở Y Tế Hà Nội Nguyễn Khắc Hiền. Tôi là người đại diện chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật và pháp lý của nhà thuốc YHCT Tâm Minh Đường. Phạm vi hoạt động của nhà thuốc bao gồm: Xem mạch, kê đơn, bốc thuốc; Châm cứu, xoa bóp, day bấm huyệt,… Trải qua nhiều năm công tác và hoạt động cùng Phòng chẩn trị y học cổ truyền Tâm Minh Đường, tôi nhận được nhiều phần thưởng, bằng khen từ các tổ chức, cơ quan chuyên môn liên quan. Nổi bật, ngày 22/07/2018, tôi vinh dự thay mặt đội ngũ bác sĩ, nhân viên nhà thuốc Tâm Minh Đường lên nhận cúp và bằng khen “Thương hiệu an toàn vì sức khỏe cộng đồng” của nhà thuốc. Tôi đã cùng với những đồng nghiệp của mình tại nhà thuốc Tâm Minh Đường (Bác sĩ Nguyễn Bá Vưỡng, Bác sĩ Lưu Đức Chương,…) nghiên cứu và bào chế thành công bài thuốc An Cốt Nam. Sản phẩm Đông y tiên phong trong lĩnh vực điều trị các bệnh xương khớp nguy hiểm như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, thoái hóa đốt sống cổ, gai cột sống, đau thần kinh tọa,… không tái phát. Ngoài ra, còn nghiên cứu và bào chế ra các sản phẩm Cao Bình Vị - Chữa bệnh dạ dày, Cao Bổ Thận – Điều trị các bệnh thận, Cao Bổ Phế - Chữa các bệnh hô hấp, Cao Đại Tràng – Chữa các bệnh đại tràng, Cao Tiêu trĩ – Chữa bệnh trĩ. Địa chỉ cơ quan: 138 đường Khương Đình, Phường Hạ Đình, Quận Thanh Xuân, Hà Nội Hashtag #bac_si_hoang_thi_lan_huong #bacsihuongtamminhduong

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here