Gai cột sống: Triệu chứng, nguyên nhân và cách chữa bệnh năm 2019

Gai cột sống thường bắt gặp ở những người trong độ tuổi trung niên và người già. Bệnh không chỉ ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống mà còn gây ra các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng nếu không được điều trị triệt để.

Gai cột sống là gì, nguy hiểm như thế nào ?

Bệnh gai cột sống là tình trạng hình thành thêm các phần xương (gai xương) phía ngoài và hai bên của các đốt cột sống. Bản chất của sự hình thành gai xương trên đốt sống, đĩa sụn, dây chằng quanh khớp là do viêm cột sống, chấn thương và sự lắng đọng canxi ở các dây chằng, gân tại đốt sống.

Hình ảnh gai cột sống ở bệnh nhân
Hình ảnh gai cột sống ở bệnh nhân

Gai đốt sống có thể xuất hiện tại nhiều vị trí trên xương sống nhưng thường gặp nhất là ở cột sống cổ và thắt lưng. Bệnh gặp rất nhiều ở người trên 60 tuổi. Nam giới dưới 45 tuổi có khả năng mắc gai cột sống cao hơn phụ nữ. Sau tuổi 45, nữ giới lại có xu hướng mắc cao hơn. Nhìn chung, khả năng mắc bệnh tăng dần theo độ tuổi.

Nhiều người bị gai cột sống nhưng không có triệu chứng điển hình và chỉ có thể phát hiện khi chụp X-quang xương sống. Bệnh có thể gây ra các cơn đau thần kinh tọa hoặc đau ở vùng thắt lưng, vùng vai hoặc cổ nếu gai chèn ép vào dây thần kinh. Nhiều trường hợp, các cơn đau còn lan xuống cánh tay gây tê bì và hạn chế khả năng vận động của người bệnh.

Triệu chứng bệnh gai cột sống

Đa phần bệnh gai cột sống thường không có các triệu chứng rõ ràng nên người bệnh khó phát hiện. Điều này lý giải vì sao rất nhiều bệnh nhân có thể “chung sống hòa bình” với bệnh trong một thời gian dài. Tuy nhiên, cũng có đến 42% trường hợp người bệnh phải đối diện với những cơn đau thần kinh tọa hoặc cổ, tứ chi khi mắc bệnh.

Triệu chứng của bệnh gai cột sống
Triệu chứng của bệnh gai cột sống

Ta có thể liệt kê một số triệu chứng điển hình của gai cột sống như sau:

  • Đau buốt vùng cổ hoặc thắt lưng: Cảm giác xơ cứng và mỏi cột sống lưng và cổ khi ở giai đoạn đầu. Khi diễn tiến nặng hơn, người bệnh có cảm giác đau buốt ở vùng bị gai cột sống. Cơn đau sẽ càng tăng khi người bệnh vận động.
  • Các chi đau nhức: Khi bệnh tiến triển nặng, cơn đau có thể lan qua vai, xuống hai tay. Trường hợp gai cột sống lưng thì gây đau nhức ở lưng và đau dọc xuống hai chân.
  • Cảm giác tê bì, mất cảm giác ở các chi: Sự chèn ép của gai xương vào dây thần kinh sẽ làm tay chân người bệnh có cảm giác tê bì, ngứa râm ran như kiến bò thậm chí mất hoàn toàn cảm giác.
  • Rối loạn chèn ép dây thần kinh: Bị gai cột sống có thể gây tụt huyết áp, tăng tiết mồ hôi, khó thở…
  • Rối loạn thần kinh thực vật: Tình trạng này sẽ gây đại tiểu tiện không tự chủ khi tình trạng gai cột sống ở giai đoạn nặng gây thu hẹp đường ống dẫn tủy.
  • Mất cảm giác: Người bệnh có thể sẽ mất cảm giác ở phần cột sống có gai xương, cơ thể mệt mỏi, nhức đầu, yếu cơ…

Nguyên nhân gai cột sống

Bản chất hình thành các gai xương là do cơ chế thích ứng và sửa chữa của cơ thể khi các khớp xương bị tổn thương hoặc thoái hóa. Điều này xảy ra khi xảy ra khi tình trạng viêm xương khớp phá vỡ sụn đệm tại các đầu xương và gây ra gai cột sống, cơ thể sẽ “sửa chữa” nó bằng cách tăng sản sinh canxi gần khu vực bị hư hỏng để bao bọc quanh khớp xương nhằm mục đích bảo vệ. Điều này không may lại dẫn tới sự hình thành gai xương.

Như vậy, ta có thể kể đến một số nguyên nhân gây bệnh chủ yếu như sau:

  • Tuổi tác: Sự thoái hóa của xương cột sống theo thời gian dẫn tới việc gai cột sống rất phổ biến ở người lớn tuổi.
  • Tư thế sinh hoạt sai: Khuân vác nặng, đi đứng, ngồi, nằm… sai tư thế trong thời gian dài gây ra các tổn thương cho cột sống.
  • Nguyên nhân gai cột sống do chấn thương: Tai nạn lao động, tai nạn giao thông… gây ra các tổn thương sụn khớp, gãy xương.
  • Sự lắng đọng canxi: Sự tích tụ canxi ở dạng calcipyrophosphat ở các dây chằng, gân tiếp xúc với đốt sống.
  • Viêm cột sống mạn tính: Gây ra tình trạng bào mòn sụn làm bề mặt trơn láng của sụn trở lên thô ráp. Khi hai bề mặt xương tiếp xúc và cọ xát lên nhau và gây ra gai cột sống. Lúc này cơ thể sẽ thúc đẩy quá trình tự điều chỉnh để khắc phục, dẫn tới sự hình thành gai xương.
  • Một số nguyên nhân bệnh gai cột sống khác: Thừa cân, béo phì, nghiện thuốc lá, rượu bia, các chất kích thích, bệnh viêm khớp dạng thấp, lupus, bệnh gout, béo phì hoặc do di truyền…

Chẩn đoán và phân loại gai cột sống

  • Phương pháp chẩn đoán
  1. Thực hiện các xét nghiệm điện học: Nhằm đo tốc độ thần kinh gửi tín hiệu điện về não hoặc các bộ phận của cơ thể như tay, chân. Mục đích cuối cùng là đánh giá chính xác khả năng bị gai cột sống và mức độ của chấn thương dây thần kinh cột sống.
  2. Chụp X-quang: Sẽ các định được tình trạng tổn thương của xương, sụn hoặc bệnh thoát vị đĩa đệm, sự thay đổi của khớp và sự hình thành gai xương.
  3. Chẩn đoán gai cột sống bằng xét nghiệm máu: Để loại trừ các nguyên nhân gây đau cột sống là do các bệnh lý khác.
  4. Chụp cộng hưởng từ MRI: Để kiểm tra tình trạng tổn thương của đĩa sụn hoặc tình trạng chèn ép của dây thần kinh cột sống.
  5. Chụp cắt lớp vi tính CT scan: Kiểm tra gai cột sống thông qua sự thay đổi trong cấu trúc của cột sống và mức độ chèn ép dây thần kinh.
Chụp CT scan để chẩn đoán gai cột sống
Chụp CT scan để chẩn đoán gai cột sống
  • Phân loại bệnh

Bất cứ vị trí nào của cột sống cũng có thể bị ảnh hưởng bởi bệnh gai cột sống, bệnh thường hay gặp nhất ở khu vực cổ và thắt lưng. Tùy vào vị trị mà có những tên gọi khác nhau như:

  1. Gai đốt sống thắt lưng
  2. Gai đốt sống ngực
  3. Gai đốt sống cổ

Phòng ngừa gai cột sống

Cha ông ta có câu “Phòng bệnh hơn chữa bệnh.” Để tránh những biến chứng và rủi ro đáng tiếc có thể xảy ra, chúng ta nên đề phòng bệnh từ xa sẽ là phương pháp hữu hiệu nhất. Để làm được điều này cần chú ý một số vấn đề sau:

    • Chế độ sinh hoạt nghỉ ngơi: Bệnh nhân gai cột sống nên ngủ nghỉ đủ giấc, đủ tiếng trong ngày. Không nên lo âu – căng thẳng quá mức. Không lạm dụng rượu bia và các chất kích thích như thuốc lá, ma túy tổng hợp,…
    • Chế độ tập luyện: Để đề phòng gai cột sống hiệu quả, tăng cường sự dẻo dai cho xương khớp, mọi người cần vận động và thực hiện các bài tập nhẹ nhàng mỗi ngày để kéo giãn cột sống tự nhiên và tránh bào mòn sụn khớp, giảm áp lực đè nén lên cột sống.
    • Chế độ dinh dưỡng: Người bệnh gai cột sống cần bổ sung lượng canxi cần thiết (có nhiều trong hải sản, ngũ cốc và sữa), tăng cường ăn nhiều rau xanh, hoa quả tươi để bổ sung lượng vitamin cần thiết cho cơ thể. Hạn chế dùng đồ dầu mỡ, các đồ ăn chiên xào từ mỡ động vật, thực phẩm nhiều omega 6,…

Các cách điều trị gai cột sống phổ biến hiện nay

Căn cứ vào mức độ nghiêm trọng của bệnh mà sẽ có các cách điều trị khác nhau.

Chữa bệnh bằng Tây y

  1. Thuốc giảm đau, chống viêm: Paracetamol, Ibuprofen, Diclofenac, nhóm Corticoid, nhóm Vitamin B (B1, B2, B6…) được sử dụng để giảm các cơn đau nhức, tê bì tay chân và cảm giác khó chịu của người bệnh gai cột sống. Tuy nhiên, để phòng ngừa các biến chứng không mong muốn có thể xảy ra, người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng mà phải tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.
  2. Phẫu thuật chữa gai cột sống: Là biện pháp cuối cùng được chỉ định trong trường hợp chèn ép vào tủy, làm hẹp ống tủy hoặc các rễ thần kinh ở cột sống gây ra các cơn đau buốt, tê mỏi chân tay, rối loạn đại tiểu tiện…

Điều trị gai cột sống bằng y học cổ truyền

    1. Vật lý trị liệu: Thực hiện các phương pháp vật lý trị liệu bằng y học cổ truyền như: châm cứu, bấm huyệt, giác hơi,… sẽ giúp bào mòn gai xương, hạn chế khả năng canxi nắng đọng quá mức – yếu tố gây bệnh rất phổ biến.
    2. Bài thuốc Nam: Bệnh nhân gai cột sống có thể áp dụng thực hiện chữa bệnh bằng các vị thuốc nam tự nhiên được trồng hoặc mọc hoang rất nhiều như: xương rồng, lá lốt, ngải cứu,… trong đó bài thuốc từ cây xương rồng được coi là một trong những vị thuốc nam được áp dụng phổ biến nhất.

Dịch tễ học về gai cột sống

Nếu như trước đây khi nói về các căn bệnh xương khớp, đặc biệt là gai cột sống, mọi người thường nghĩ đó là căn bệnh của tuổi già. Tuy nhiên, hiện nay tỷ lệ mắc bệnh ở người trẻ tuổi đang có dấu hiệu gia tăng nhanh chóng.

Trong một nghiên cứu gần đây cho thấy, cứ 1000 trẻ em được sinh ra, sẽ có trung bình từ 1-2 bé có khả năng cao mắc bệnh.

Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng, số lượng người mắc bệnh gai cột sống ở nam giới nhiều so với nữ giới. Tuy nhiên, khi nữ giới bước vào thời gian mang thai, mãn kinh thì khả năng mắc bệnh cũng tăng lên.

Lý giải vì sao số lượng nam giới mắc gai cột sống cao hơn nữ giới được các nhà khoa học giải thích như sau: Nam giới là đối tượng thường xuyên sử dụng thuốc lá. Theo nghiên cứu, người hút thuốc sẽ bị đau lưng, loãng xương, gai xương cao gấp 2-3 lần so với những người không hút. Bởi, chất nicotin có trong thuốc lá sẽ làm giảm dinh dưỡng nuôi xương và sụn đệm – là nguyên nhân gây bệnh chủ yếu gây.

Công trình nghiên cứu về bệnh gai cột sống

Công trình nghiên cứu chữa gai cột sống bằng phương pháp diện chẩn của GS TSKH Bùi Quốc Châu.

Phương pháp chữa gai cột sống bằng diện chuẩn hay còn được gọi là Diện chẩn – Điều khiển liệu pháp, là biện pháp phòng và trị bệnh mới tại Việt Nam. Ra đời vào đầu những năm 1980 do nhà nghiên cứu dân tộc học GS TSKH Bùi Quốc Chân sáng tạo, diện chẩn là phương pháp chẩn đoán các dấu hiệu về tình trạng sức khỏe con người trên khuôn mặt.

Ước tính có khoảng hơn 5 triệu bệnh nhân gai cột sống đã được điều trị thành công về nhiều loại bệnh từ thông thường đến phức tạp tại Trung tâm Việt Y Đạo Tạo Quốc Tế ở TP.HCM và các vùng miền khác của Việt Nam cũng như ở nước ngoài.

Các tác phẩm đã xuất bản liên quan đến phương pháp diện chẩn chữa gai cột sống của GS:

  • Diện Chẩn – Điều Khiển Liệu Pháp, 2003, NXB Đà Nẵng
  • Khái lược về Diện Chẩn – Điều Khiển Liệu Pháp,1984, NXB Minh Hải.
  • Ẩm thực dưỡng sinh,2000, NXB Đà Nẵng
  • Âm Dương khí công,2001, NXB Đà Nẵng
  • Tuyển tập đồ hình 2004
  • Chữa bệnh bằng Đồ hình Phản chiếu và Đồng ứng theo PP Diện chẩn – Điều khiển liệu pháp,2012, NXB Đà Nẵng

Ngoài ra, bạn đọc có thể tìm hiểu phương pháp chữa gai cột sống này thông qua các giáo trình giảng dạy như:

  • Bài giảng DC
  • Đồ hình 36 bệnh 
  • Học Thầy Không Tày Học Bạn, 1992
  • Sổ tay Facy
  • Ngũ thập đại huyệt
  • Diện Chẩn hợp tuyển 1, 2, 3
SHARE
Xin chào! Tôi là bác sĩ Nguyễn Bá Vưỡng sinh ngày 25/06/1959 tại Hà Nội. Chỗ ở hiện nay Xuân La, Tây Hồ, Hà Nội. Văn bằng chuyên môn: Bác sĩ, Phạm vị hoạt động chuyên môn: Khám, chữa bệnh Nội khoa, chuyên khoa Y học cổ truyền. Khẩu hiệu của bản thân: Nếu bệnh tật là sóng dữ thì y học chính là thuyền lớn vượt biển khơi. Sở thích: Tìm hiểu và nghiên cứu các đề tài khoa học về đông y. Đặc biệt là những bệnh lý liên quan đến các tổn thương về cột sống cũng như hệ xương khớp của con người. Hiện tôi là bác sĩ tại Phòng chẩn trị y học cổ truyền Tâm Minh Đường và tác giả chịu trách nhiệm nội dung trên website:ancotnam.vn, biên tập nội dung về sức khỏe trên website:tamminhduong.com của nhà thuốc Tâm Minh Đường. Tôi từng làm việc tại Viện Y học cổ truyền Quân đội với chức vụ chuyên môn là phó khoa Đông y của Viện Y học cổ truyền Quân đội, đồng thời mang trên mình cấp bậc quân hàm Đại tá. Tôi được Bộ trưởng Bộ Quốc Phòng cấp chứng chỉ hành nghề khám chữa bệnh ngày 15/09/2012 theo công văn số 050088/CCHN-BQP của Bộ Quốc Phòng. Tôi có hơn 30 năm kinh nghiệm hoạt động và công tác với nghành y, được tiếp xúc với nhiều bệnh nhân, nổi bật trong số đó là các bệnh nhân xương khớp. Tôi đã cùng với những đồng nghiệp của mình tại nhà thuốc Tâm Minh Đường (Bác sĩ Hoàng Thị Lan Hương, Bác sĩ Lương Đức Chương,…) nghiên cứu và bào chế thành công bài thuốc An Cốt Nam. Sản phẩm Đông y tiên phong trong lĩnh vực điều trị các bệnh xương khớp nguy hiểm như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, thoái hóa đốt sống cổ, gai cột sống, đau thần kinh tọa,… không tái phát. Ngoài ra, còn nghiên cứu và bào chế ra các sản phẩm Cao Bình Vị - Chữa bệnh dạ dày, Cao Bổ Thận – Điều trị các bệnh thận, Cao Bổ Phế - Chữa các bệnh hô hấp, Cao Đại Tràng – Chữa các bệnh đại tràng, Cao Tiêu trĩ – Chữa bệnh trĩ. Địa chỉ cơ quan: 138 đường Khương Đình, Phường Hạ Đình, Quận Thanh Xuân, Hà Nội Hashtag #bac_si_nguyen_ba_vuong #bacsivuongtamminhduong

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here