Gai cột sống: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị an toàn

Gai cột sống là một bệnh lý về thoái hóa cột sống thường gặp ở người cao tuổi. Gai cột sống không chỉ ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống của người bệnh mà còn có thể sinh ra các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng nếu không được điều trị triệt để.

Gai cột sống là gì, nguy hiểm như thế nào ?

Bệnh gai cột sống là tình trạng hình thành thêm các phần xương (gai xương) phía ngoài và hai bên của các đốt cột sống. Bản chất của sự hình thành gai xương trên đốt sống, đĩa sụn, dây chằng quanh khớp là do viêm cột sống, chấn thương và sự lắng đọng canxi ở các dây chằng, gân tại đốt sống.

Hình ảnh gai cột sống ở bệnh nhân
Hình ảnh gai cột sống ở bệnh nhân

Gai cột sống có thể xuất hiện tại nhiều vị trí trên xương sống nhưng thường gặp nhất là gai cột sống cổ và gai cột sống lưng. Bệnh gặp rất nhiều ở người trên 60 tuổi. Nam giới dưới 45 tuổi có khả năng mắc gai cột sống cao hơn phụ nữ. Sau tuổi 45, nữ giới lại có xu hướng mắc cao hơn. Nhìn chung, khả năng mắc bệnh tăng dần theo độ tuổi.

Nhiều người bị gai cột sống nhưng không có triệu chứng của bệnh và chỉ có thể phát hiện khi chụp X-quang xương sống. Bệnh có thể gây ra các cơn đau thần kinh tọa hoặc đau ở vùng thắt lưng, vùng vai hoặc cổ nếu gai chèn ép vào dây thần kinh. Nhiều trường hợp, các cơn đau còn lan xuống cánh tay gây tê bì và hạn chế khả năng vận động của người bệnh.

Một số triệu chứng của bệnh gai cột sống

Đa phần gai cột sống thường không có các triệu chứng rõ ràng nên người bệnh khó phát hiện. Điều này lý giải vì sao rất nhiều bệnh nhân có thể “chung sống hòa bình” với bệnh trong một thời gian dài. Tuy nhiên, cũng có đến 42% trường hợp người bệnh phải đối diện với những cơn đau lưng, cổ, tứ chi khi mắc bệnh.

Triệu chứng của bệnh gai cột sống
Triệu chứng của bệnh gai cột sống

Ta có thể liệt kê một số triệu chứng điển hình của gai cột sống như sau:

  • Đau buốt vùng cổ hoặc thắt lưng: Cảm giác xơ cứng và mỏi cột sống lưng và cổ khi ở giai đoạn đầu. Khi diễn tiến nặng hơn, người bệnh có cảm giác đau buốt ở vùng bị gai cột sống. Cơn đau sẽ càng tăng khi người bệnh vận động.
  • Các chi đau nhức: Khi gai cột sống cổ tiến triển nặng, cơn đau có thể lan qua vai, xuống hai tay. Trường hợp gai cột sống lưng thì gây đau nhức ở lưng và đau dọc xuống hai chân.
  • Cảm giác tê bì, mất cảm giác ở các chi: Sự chèn ép của gai xương vào dây thần kinh sẽ làm tay chân người bệnh có cảm giác tê bì, ngứa râm ran như kiến bò thậm chí mất hoàn toàn cảm giác.
  • Rối loạn chèn ép dây thần kinh gây tụt huyết áp, tăng tiết mồ hôi, khó thở…
  • Rối loạn thần kinh thực vật gây đại tiểu tiện không tự chủ khi bệnh ở giai đoạn nặng gây thu hẹp đường ống dẫn tủy.
  • Mất cảm giác ở phần cột sống có gai xương, cơ thể mệt mỏi, nhức đầu, yếu cơ…

Các nguyên nhân gây gai cột sống

Bản chất hình thành các gai xương là do cơ chế thích ứng và sửa chữa của cơ thể khi các khớp xương bị tổn thương hoặc thoái hóa. Điều này xảy ra khi xảy ra khi tình trạng viêm xương khớp phá vỡ sụn đệm tại các đầu xương, cơ thể sẽ “sửa chữa” nó bằng cách tăng sản sinh canxi gần khu vực bị hư hỏng để bao bọc quanh khớp xương nhằm mục đích bảo vệ. Điều này không may lại dẫn tới sự hình thành gai xương.

Như vậy, ta có thể kể đến một số nguyên nhân gây gai cột sống như sau:

  • Tuổi tác: Sự thoái hóa của xương cột sống theo thời gian dẫn tới việc gai cột sống rất phổ biến ở người lớn tuổi.
  • Tư thế sinh hoạt sai: Khuân vác nặng, đi đứng, ngồi, nằm… sai tư thế trong thời gian dài gây ra các tổn thương cho cột sống.
  • Chấn thương: Tai nạn lao động, tai nạn giao thông… gây ra các tổn thương sụn khớp, gãy xương.
  • Sự lắng đọng canxi: Sự tích tụ canxi ở dạng calcipyrophosphat ở các dây chằng, gân tiếp xúc với đốt sống.
  • Viêm cột sống mạn tính: Gây ra tình trạng bào mòn sụn làm bề mặt trơn láng của sụn trở lên thô ráp. Khi hai bề mặt xương tiếp xúc và cọ xát lên nhau sẽ gây đau. Lúc này cơ thể sẽ thúc đẩy quá trình tự điều chỉnh để khắc phục, dẫn tới sự hình thành gai xương.
  • Một số nguyên nhân khác: Thừa cân, béo phì, nghiện thuốc lá, rượu bia, các chất kích thích, bệnh viêm khớp dạng thấp, lupus, bệnh gout, béo phì hoặc do di truyền…

Phương pháp chẩn đoán gai cột sống

Để chắc chắn về tình trạng gai cột sống, người bệnh có thể phải thực hiện các biện pháp kiểm tra như sau: 

  • Thực hiện các xét nghiệm điện học: Nhằm đo tốc độ thần kinh gửi tín hiệu điện về não hoặc các bộ phận của cơ thể như tay, chân. Mục đích cuối cùng là đánh giá chính xác mức độ của chấn thương dây thần kinh cột sống.
  • Chụp X-quang: Sẽ các định được tình trạng tổn thương của xương, sụn hoặc bệnh thoát vị đĩa đệm, sự thay đổi của khớp và sự hình thành gai xương.
  • Xét nghiệm máu: Để loại trừ các nguyên nhân gây đau cột sống là do các bệnh lý khác.
  • Chụp cộng hưởng từ MRI: Để kiểm tra tình trạng tổn thương của đĩa sụn hoặc tình trạng chèn ép của dây thần kinh cột sống.
  • Chụp cắt lớp vi tính CT scan: Kiểm tra sự thay đổi trong cấu trúc của cột sống và mức độ chèn ép dây thần kinh.

Các cách điều trị gai cột sống phổ biến hiện nay

Căn cứ vào mức độ nghiêm trọng của bệnh mà sẽ có các cách điều trị khác nhau.

Chữa bệnh bằng Thuốc Tây

Một số thuốc giảm đau, chống viêm như: Paracetamol, Ibuprofen, Diclofenac, nhóm Corticoid, nhóm Vitamin B (B1, B2, B6…) được sử dụng để giảm các cơn đau nhức, tê bì tay chân và cảm giác khó chịu của người bệnh. Tuy nhiên, để phòng ngừa các biến chứng không mong muốn có thể xảy ra, người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng mà phải tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.

Điều trị gai cột sống bằng Thuốc Nam

  • Bài thuốc từ hạt đười ươi

Theo Đông y, hạt đười ươi có tính hàn, vị ngọt có tác dụng đào thải độc tố và làm lành vết thương. 

Để điều trị gai cột sống, ta chọn các hạt tròn mấy có màu vàng óng như hạt dẻ (không dùng các hạt có màu nâu xỉn hoặc đen). Dùng khoảng 5 hạt ngâm trong 700ml nước sôi để nguội để hạt nở bung ra.

Khi hạt mềm thì bỏ vỏ, gân sơ, chỉ lấy phần cơm rồi cho vào ly pha thêm chút đường phèn để uống 3 lần/ngày. Uống liên tục trong 2-3 tuần để giảm nhanh các cơn đau nhức do gai cột sống gây ra.

  • Bài thuốc từ đu đủ xanh

Trong đu đủ xanh chứa hoạt chất papain có khả năng làm mềm cơ và giảm tê bì hiệu quả.

Để điều trị gai cột sống ta lấy đu đủ xanh rửa sạch, cắt phần đầu rồi đổ rượu ngập ⅔ quả đu đủ rồi đậy nắp lại. Đem đu đủ đi hấp cách thủy đến khi đu đủ mềm là được.

Phần rượu đu đủ ta dùng để thoa trực tiếp lên vùng lưng bị đau, dùng liên tục trong vòng 1 tuần để các cơn đau nhức biến mất.

  • Bài thuốc từ xương rồng

Dùng 4-5 lá xương rồng loại bỏ gai rồi vùi trong tro nóng. Giã nát xương rồng với một thìa muối rồi ép lấy nước thoa trực tiếp vào vùng lưng đau.

Trong Đông y, xương rồng có vị đắng, tính hàn có tác dụng tiêu thũng, giảm đau và tiêu sưng hiệu quả.

  • Bài thuốc từ ngải cứu và mật ong

Dùng 500gr ngải cứu giã nát, vắt lấy nước và thêm mật ong để uống liên tiếp trong 10 ngày sẽ thấy giảm dần các cơn đau.

Chất Jaceosidin trong ngải cứu có tác dụng giảm đau và ngăn ngừa quá trình lão hóa.

  • Bài thuốc từ lá lốt và muối hạt

Dùng lá lốt tươi rửa sạch, rã nhỏ rồi đem rang cùng muối hạt to cho nóng. Cho hỗn hợp này vào tấm vải sạch rồi chườm trực tiếp lên vùng lưng bị đau trong vòng 1 tuần để thấy các cơn đau thuyên giảm rõ rệt.

Các bài thuốc nam khá an toàn và không gây tác dụng phụ
Các bài thuốc nam khá an toàn và không gây tác dụng phụ

Các phương pháp chữa bệnh gai cột sống khác

  • Vật lý trị liệu

Các phương pháp châm cứu, massage, bấm huyệt, trị liệu bằng hồng ngoại, sóng ngắn, điện xung, tập phục hồi chức năng cho các vùng cơ thể bị hạn chế vận động bởi các cơn đau… có tác dụng giúp lưu thông máu, giảm đau, kéo giãn cột sống.

  • Bài tập hỗ trợ

Bơi lội, yoga là hai phương pháp giúp thư giãn cho vùng cơ bị đau mỏi do gai cột sống rất hiệu quả.

  • Phẫu thuật chữa gai cột sống

Là biện pháp cuối cùng được chỉ định trong trường hợp gai cột sống chèn ép vào tủy, làm hẹp ống tủy hoặc các rễ thần kinh ở cột sống gây ra các cơn đau buốt, tê mỏi chân tay, rối loạn đại tiểu tiện…

Tuy nhiên, phẫu thuật không thể loại bỏ gai xương hoàn toàn do cơ chế đáp ứng tự nhiên của cơ thể đối với phản ứng viêm.

Trên đây là toàn bộ những thông tin hữu ích về gai cột sống bạn đọc nên tham khảo. Để phòng ngừa gai cột sống cũng như hỗ trợ điều trị bệnh, quan trọng nhất là người bệnh nên xây dựng một lối sống sinh hoạt lành mạnh: Ăn uống đủ chất, ngưng hút thuốc lá, bia rượu, hạn chế chất béo động vật, tăng cường rau xanh và hoa quả trong thực đơn, cùng với đó là luyện tập thể dục thể thao đều đặn vừa sức để tăng sức đề kháng và độ dẻo dai, đặc biệt là khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm.

Chúc bạn và người thân luôn khỏe mạnh!

SHARE
Xin chào! Tôi là bác sĩ Nguyễn Bá Vưỡng sinh ngày 25/06/1959 tại Hà Nội. Chỗ ở hiện nay Xuân La, Tây Hồ, Hà Nội. Văn bằng chuyên môn: Bác sĩ, Phạm vị hoạt động chuyên môn: Khám, chữa bệnh Nội khoa, chuyên khoa Y học cổ truyền. Khẩu hiệu của bản thân: Nếu bệnh tật là sóng dữ thì y học chính là thuyền lớn vượt biển khơi. Sở thích: Tìm hiểu và nghiên cứu các đề tài khoa học về đông y. Đặc biệt là những bệnh lý liên quan đến các tổn thương về cột sống cũng như hệ xương khớp của con người. Hiện tôi là bác sĩ tại Phòng chẩn trị y học cổ truyền Tâm Minh Đường và tác giả chịu trách nhiệm nội dung trên website:ancotnam.vn, biên tập nội dung về sức khỏe trên website:tamminhduong.com của nhà thuốc Tâm Minh Đường. Tôi từng làm việc tại Viện Y học cổ truyền Quân đội với chức vụ chuyên môn là phó khoa Đông y của Viện Y học cổ truyền Quân đội, đồng thời mang trên mình cấp bậc quân hàm Đại tá. Tôi được Bộ trưởng Bộ Quốc Phòng cấp chứng chỉ hành nghề khám chữa bệnh ngày 15/09/2012 theo công văn số 050088/CCHN-BQP của Bộ Quốc Phòng. Tôi có hơn 30 năm kinh nghiệm hoạt động và công tác với nghành y, được tiếp xúc với nhiều bệnh nhân, nổi bật trong số đó là các bệnh nhân xương khớp. Tôi đã cùng với những đồng nghiệp của mình tại nhà thuốc Tâm Minh Đường (Bác sĩ Hoàng Thị Lan Hương, Bác sĩ Lương Đức Chương,…) nghiên cứu và bào chế thành công bài thuốc An Cốt Nam. Sản phẩm Đông y tiên phong trong lĩnh vực điều trị các bệnh xương khớp nguy hiểm như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, thoái hóa đốt sống cổ, gai cột sống, đau thần kinh tọa,… không tái phát. Ngoài ra, còn nghiên cứu và bào chế ra các sản phẩm Cao Bình Vị - Chữa bệnh dạ dày, Cao Bổ Thận – Điều trị các bệnh thận, Cao Bổ Phế - Chữa các bệnh hô hấp, Cao Đại Tràng – Chữa các bệnh đại tràng, Cao Tiêu trĩ – Chữa bệnh trĩ. Địa chỉ cơ quan: 138 đường Khương Đình, Phường Hạ Đình, Quận Thanh Xuân, Hà Nội Hashtag #bac_si_nguyen_ba_vuong #bacsivuongtamminhduong

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here